Με τη Χάρη του Θεού και την ευχή των πατέρων μας ξεκινάμε τη δημοσίευση 11 αιρετικών ή εξωχριστιανικών απόψεων, που λόγω αγνοίας και ελλιπούς κατηχήσεως δυστυχώς τυγχάνουν ευρείας αποδοχής στο πλήρωμα της ορθόδοξης εκκλησίας. Η σειρά τιτλοφορείται : ΔΕΝ ΤΟ ΔΙΔΑΣΚΕΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ
ΜΕΡΟΣ ΕΒΔΟΜΟ:
ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΕΙΝΑΙ Η ΕΥΤΥΧΙΑ
Κάθε ευχή αυτόματα υποδεικνύει και το σκοπό αυτού για το οποίο η ευχή γίνεται.
«Να ζήσετε, να είστε ευτυχισμένοι» εύχονται στο νεόνυμφο ζεύγος οι καλεσμένοι και το ίδιο φαίνεται (;) να εύχεται και η Μητέρα Εκκλησία. Στην ακολουθία του γάμου ο ιερέας εύχεται «Πλήρωσον αὐτούς χαρᾶς καὶ ἀγαλλιάσεως». Άραγε όμως, οι δυο ευχές είναι εννοιολογικά ταυτόσημες; Και είναι τελικά σκοπός του γάμου η ευτυχία;
Ο Χριστός , ως ειλικρινής διδάσκαλος, δεν ευχήθηκε αλλά προετοίμασε τους μαθητές Του: Ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε· (Ιωάννης 16:33). “Αλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον”, συνεχίζει. «Ὅσας ἔδειξάς μοι θλίψεις πολλὰς καὶ κακάς, καὶ ἐπιστρέψας ἐζωοποίησάς με, καὶ ἐκ τῶν ἀβύσσων τῆς γῆς πάλιν ἀνήγαγές με.» (Ψαλμ.70). Η ζωή του πιστού είναι θλίψεις και άβυσσοι απόγνωσης, που όμως τους διαδέχεται η λύτρωση, η νίκη και η χαρούμενη παρηγοριά της θείας παρέμβασης. Και τότε, μένει μόνο η ευγνωμοσύνη και η δοξολογία στο Θεό, μέχρι η παιδεία Του να επιτρέψει και πάλι νέες θλίψεις και πειρασμούς που θα προξενήσουν νέους θριάμβους της πίστης κ.ο.κ. Από το εναλλασόμενο αυτό μοτίβο θλίψεως – χαράς, αυτονόητο είναι πως δεν μπορεί να εξαιρεθεί ο θεσμός του γάμου.
Για την ορθόδοξη πίστη, γάμος νοείται μόνο μεταξύ ανδρός και γυναικός και είναι ο δρόμος για την ένωση πρώτα με τον Χριστό. Η ένωση των συζύγων μεταξύ τους, επιτυγχάνεται ως συνέπεια της ένωσης τους με τον Χριστό. Κάθε σενάριο γαμήλιας ένωσης χωρίς τον Χριστό είναι πλάνη, ψευτορομάντσο και ρεαλιστικά ανέφικτο. Ο επίγειος γάμος είναι δρόμος με σχετικό χαρακτήρα, δεν έχει αιώνια αλλά πεπερασμένη διάσταση (Ματθ.22:30). Το τέρμα του δρόμου είναι η ένωση με τον Χριστό. Το τέρμα συνεπώς σημαίνει την αφετηρία μιάς νέας και άγνωστης για μας πραγματικότητας, της αιωνίου Βασιλείας του Θεου. Στο πλαίσιο αυτό, η ευχή “να ζήσετε, να είστε ευτυχισμένοι” ακούγεται παράφωνα, διότι ο δρόμος μετατρέπεται ο ίδιος σε αυτοσκοπό. Ο σκοπός – τέρμα του δρόμου αποσιωπείται και η ευχή εγκλωβίζει το σκοπό στην επίγεια ευδαιμονία.
Ας εξετάσουμε επιλέον κατά πόσο αυτή είναι εφικτή επί της γης.
Να είστε ευτυχισμένοι. Ωστόσο, στον γάμο δεν θα έρθουν θλίψεις; Συγκρούσεις από εγωισμό, διαφωνίες στην λήψη αποφάσεων, οικονομικές δυσχέρειες, αδιάκριτες παρεμβάσεις από τις πεθερές, αρρώστιες, απογοητεύσεις, ανεκπλήρωτες προσδοκίες, δυσάρεστα απρόοπτα που συμβαίνουν στην ζωή κάθε ανθρώπου; Μπορεί κανείς να είναι εν μέσω αυτών ευτυχισμένος; Τότε τι ευχόμαστε; Την αποφυγή όσων είναι αναπόφευκτα; Αν λοιπόν σκοπός και στόχος του γάμου είναι η επίγεια ευτυχία, ο γάμος απέτυχε.
Φιλοσοφικά επίσης μιλώντας, οι άνθρωποι εύχονται μεν την ευτυχία, αδυνατούν δε να την ορίσουν. Αν κληθούν να απαντήσουν στο τι ακριβώς είναι ευτυχία ή αν κληθούν να την περιγράψουν, αποδεικνύεται ότι εύχονται κάτι για το οποίο τους λείπουν σαφή εμπειρικά δεδομένα. Ελείψει δεδομένων, αναγκαστικα θα προσπαθήσουν να περιγράψουν την ευτυχία ως αυτό που νομίζουν οτι πιθανότατα θα ήταν η ευτυχία, αφού δεν την έζησαν ποτέ. Αυτό όμως που πολύ εύκολα, σαφέστατα και ακριβέστατα μπορούν οι άνθρωποι να ορίσουν και να περιγράψουν, είναι όχι η ευτυχία, αλλά το αντίθετο της, η δυστυχία των θλίψεων (φυσικά τούτο δεν σημαίνει πως η απουσία της δυστυχίας συνιστά εμπειρική γνώση της ευτυχίας). Ἐν τῷ κόσμῳ θλῖψιν ἕξετε· Ο πόνος βιώνεται και περιγράφεται. Η άρση του πόνου επίσης βιώνεται και περιγράφεται. Ανακουφισμένος ο άνθρωπος δοξάζει τον Θεό που ο πόνος έπαψε, όμως η ανακούφιση αυτή δεν ορίζει τι είναι η ευτυχία. Η Εκκλησία δεν εύχεται ουτοπίες και κυρίως, δεν ψευτοπαρηγορεί με ψέματα. Ο πόνος σίγουρα θα επανέλθει. Η Εκκλησία όμως μπορεί να προσφέρει την ελπίδα ακόμη και όταν ο άνθρωπος βιώνει την υπέρτατη τραυματική και τραγική εμπειρία του πόνου. Δεν προσφέρει νεραϊδόσκονες που κάπου, κάποτε, με κάποιο τρόπο, θα φέρουν έτσι, μαγικά μια αόριστη”ευτυχία”. Την μακαριότητα την υπόσχεται στην Βασιλεία του Θεού, όχι εδώ. Εδώ ο άνθρωπος χρήζει παιδείας (Εβραίους 12:6).
Πιθανή ερμηνεία της ευχής για ευτυχία είναι ακόμη η εξής: να περνάτε καλά. Είναι ευχή συνηφασμένη με το πνεύμα της φιλαυτίας και της φιληδονίας, πνεύμα που βλέπει το έτερο νυμφευόμενο πρόσωπο ως εν δυνάμει υπηρέτη των προσωπικών παθών, φιλοδοξιών και επιδιώξεων. Και όταν κανείς δεν είναι πια ευτυχισμένος, δεν περνάει καλά και ο ναρκισσισμός του δεν ικανοποιείται, απλά χωρίζει. Η αιτία; Δεν βρήκα την ευτυχία. Οι “αθώες” αλλά ανόητες και κούφιες ευχές για ευτυχία τελικά εξελίχθηκαν σε άλλοθι του εγωισμού και ψευδοκριτήριο για την επιτυχία του γάμου. Τραγωδίες διαζυγίων δίχως τέλος. Μέσα στις τραγωδίες αναπτύχθηκε η επόμενη – προς γάμον κοινωνία – γενιά.
Οι νέοι σήμερα στην πλειοψηφία τους, για τον Χριστό κάτι λίγα μπορεί και να έχουν ακούσει. Ο γάμος όμως, ως πορεία ένωσης με τον Χριστό, είναι σενάριο που ούτε καν το υποπτεύονται. Φυσικό είναι αφού ποτέ δεν το διδάχτηκαν. Με δεδομένο λοιπόν πως αντιλαμβάνονται τον γάμο μόνο ως κοινωνικό συμβόλαιο συμβίωσης, θα παραθέσουμε κάποια ενδιαφέροντα στατιστικά. Πρόθεση για γάμο έχει στην Ελλάδα το 55% των νέων, δηλαδή περίπου οι μισοί. Από αυτούς ένα σημαντικό ποσοστό είτε δεν θα καταφέρει να παντρευτεί ποτέ, είτε θα συμβιώνει εκτός γάμου. Από αυτούς που τελικά θα παντρευτούν, οι στατιστικές δείχνουν αναλογία διαζυγίων – γάμων 1 προς 3. Άρα, από τους 10, οι 5,5 θα ήθελαν να παντρευτούν, πιθανότατα θα το πράξουν μόνο οι 3 και θα μείνουν παντρεμένοι μόλις οι 2. Ο γάμος σήμερα, εν έτει 2026, δεν περνάει κρίση. Πνέει τα λοίσθια.
Κλείνοντας, στην Ορθοδοξία σκοπός του γάμου δεν είναι η ευτυχία. Σκοπός του είναι η ένωση με τον Χριστό. Ο γάμος είναι παλαίστρα. Παλαίστρα κατά της εγωιστικής σκληροκαρδίας ( Ματθ. 19:8). Εκκοπή θελήματος. Στάδιο πνευματικού αγώνα. Πορεία συχνά μαρτυρική. Ο Χριστός δεν κερδίζεται εύκολα, ο άνθρωπος πρέπει να συνεργήσει ελεύθερα με την Χάρη. Οι ρόλοι των συζύγων είναι ξεκάθαροι και διακριτοί. Ο άνδρας είναι η κεφαλή της γυναικός και θα μάθει να αγαπά την γυναίκα του θυσιαστικά (Εφ. 5:25). Η γυναίκα θα μάθει να υποτάσσεται στον άνδρα της όπως και στον Θεό (Εφ. 5:22). Φεμινισμός και ισότητες δεν υπάρχουν στον χριστιανικό γάμο. Στην πορεία του γάμου, θα βρεθούν πλείστες αφορμές για να τον διαλύσουν. Μόνο σε μια εξ αυτών ο Χριστός δείχνει συγκατάβαση, αυτή της μοιχείας (Ματθ.19:9) Τόσο σοβαρά εδιδαξε ο Χριστός το γάμο που οι απόστολοι τρόμαξαν : «Λέγουσι προς αυτόν οι μαθηταί αυτού· Εάν ούτως έχη η υπόθεσις του ανθρώπου μετά της γυναικός, δεν συμφέρει να νυμφευθή.» (Κατά Ματθαίον 19:10). Όταν άκουσαν ότι για καμία αιτία ο γάμος δεν λύνεται, φώναξαν: αν είναι έτσι, δεν συμφέρει να παντρευτούμε!
Όσοι και όσες επιθυμούν να βρουνε γνήσιο γαμήλιο παράδειγμα, θα το βρουν στους μοναχούς. Γάμο συνάψανε και αυτοί και γαμήλιες υποσχέσεις δώσανε. Δύσκολες μάλιστα υποσχέσεις. Και αγωνίζονται απαρνούμενοι διαρκώς το θέλημα τους. Στην ίδια μεταπτωτική διάσταση με μας ζούνε, με τους ίδιους δύσκολους χαρακτήρες συμβιώνουν. Δεν δικαιολογούν όμως τόσο εύκολα τον εαυτό τους. Και εφαρμόζουν συνδυαστικά και τη θυσιαστική αγάπη που ζητά ο Θεός από τον άνδρα αλλά και την υπακοή που ζητά από τη γυναίκα.
Και, αν και ποτέ δεν άκουσα σε κουρά μοναχών κανένανε να λέει: “να ζήσετε, να είστε ευτυχισμένοι” δεν βρήκα μέχρι σήμερα ανθρώπους πιο κοντά σε αυτό που ίσως θα ονόμαζα ευτυχία.
.
.